Een vakantie in het referentiebudget? Natuurlijk! Dit is waarom.
16/07/2026
De zomer is er, en dat brengt voor velen het verlangen naar boven om te ontspannen, te genieten van een uitstap of om een onvergetelijke reis te maken. Zulke momenten doen ons loskomen van een drukke job, de dagelijkse besognes en het vaak helse ritme van het leven. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat ontspanning essentieel is voor geluk en een verhoogd welzijn. Daarom zien wij vakantie als een hoeksteen voor een menswaardig leven. Dat weerspiegelt zich in onze referentiebudgetten want in de korf ‘ontspanning’ is ruimte voorzien voor een korte vakantie.
Dat is geen vergissing en al zeker geen luxe-uitgave. Integendeel! In de referentiebudgetten voorzien we heel bewust een budget voor vakantie.
Meer dan overleven
De referentiebudgetten berekenen hoeveel inkomen gezinnen minimaal nodig hebben om volwaardig aan de samenleving te kunnen deelnemen en zijn gestaafd door wetenschappelijk onderzoek. Daarbij kijken we niet alleen naar basisbehoeften zoals voeding, huisvesting of energie. Ook ontspanning, kleding, vrije tijd of mobiliteit maken ontegensprekelijk deel uit van een menswaardig bestaan.
Daarom bevat de ontspanningskorf ook een budget voor een korte binnenlandse vakantie. Vakantie is vaak het eerste wat gezinnen moeten schrappen wanneer het financieel moeilijk wordt. Toch weten we uit onderzoek dat vakantie stress vermindert, het mentaal welzijn versterkt en de algemene levenskwaliteit verhoogt. Mensen keren niet alleen uitgerust terug, maar ook met meer optimisme en sterkere sociale relaties.
Voor gezinnen in een kwetsbare situatie zijn die effecten vaak nog groter. Wie dagelijks moet jongleren met financiële zorgen, krijgt tijdens een vakantie de kans om even afstand te nemen van die voortdurende druk.
De referentiebudgetten vertrekken daarbij niet van een luxevakantie, maar van een haalbaar en realistisch scenario. We berekenen de kostprijs van vijf dagen in een stacaravan aan de Belgische kust. We gaan ervan uit dat gezinnen hun maaltijden daar grotendeels zelf bereiden, met ingrediënten die ze daar in de supermarkt kopen. We voorzien een beperkte toeslag voor de hogere prijzen aan zee. Daarnaast voorzien we een klein dagelijks budget voor een ijsje en voor één grotere activiteit, zoals een museumbezoek, minigolf of een ritje met een go-cart. Hoewel we de kostprijs van een vakantie op deze manier berekenen, betekent dat niet dat gezinnen geen andere keuzes mogen maken. Hoe ze het budget besteden, moet altijd een vrije keuze zijn.
Uit onderzoek blijkt namelijk dat autonoom kunnen kiezen een belangrijke voorwaarde is voor een verhoogd welbevinden. Gezinnen beslissen zelf hoe ze het voorziene budget inzetten: of ze nu naar de kust of de Ardennen willen of gewoon enkele uitstappen in de buurt van hun woonplaats willen maken. Die keuzevrijheid is een essentieel uitgangspunt binnen de referentiebudgetten.
Geld is niet de enige drempel
Hoewel de referentiebudgetten een vakantiebudget voorzien, is geld niet de enige drempel om op vakantie te kunnen gaan. Vervoer, de zorg voor een huisdier of het ontbreken van bijvoorbeeld een reiskoffer kunnen mensen (noodgedwongen) doen kiezen om thuis te blijven. Gelukkig bestaan er organisaties zoals Rap op Stap en Iedereen Verdient Vakantie die gezinnen ondersteunen om ook deze drempels te overwinnen.
Menswaardig leven is meer dan louter rondkomen. Het gaat ook over nieuwe ervaringen kunnen opdoen en ruimte maken voor wat mensen opnieuw veerkracht geeft. Vakantie hoort dus bij het leven, zoals eten, drinken en een dak boven je hoofd.