Klasmanagement kan je leren | Blog 3

20/08/2025
Gert Verbrugghen Gastprofessor
Karlien Tiebout Begeleider professionele ontwikkeling

Deze blog maakt deel uit van een 10-delige reeks rond klasmanagement. In aanloop naar het begin van het nieuwe schooljaar – en de zogenaamde gouden weken – geven we heldere inzichten en praktische tips om rust, structuur en houvast in je klas te brengen.
Elke blog focust op één aspect van effectief klasmanagement: van routines en regels tot relatie en lesontwerp. Geen grote theorieën, maar wat je morgen al kunt toepassen.
Deze reeks is ook de opmaat naar een groter project: een boek over klasmanagement dat later zal verschijnen. Zie deze blogs als een voorproefje van wat komt.

Bouw aan een sterke band met je leerlingen

Een positieve relatie tussen leraar en leerling is een van de krachtigste factoren voor een succesvol leerklimaat. Uiteraard zal de inhoud van de voorgaande blogs, zoals het gebruiken van routines en duidelijke regels, ook bijdragen aan die relatie. Het één leidt tot het ander, want het wordt erg moeilijk om een goede band op te bouwen met je leerlingen, als je klas niet goed gemanaged wordt.  
Een goede relatie tussen leraar en leerling is iets waar je dagelijks, wekelijks aan bouwt. Het ontstaat niet in de eerste les door elke leerling te vragen wat zijn/haar hobby’s zijn. Het ontstaat vanuit de rol die je hebt als leraar, er zijn voor je leerlingen, hen succeservaringen bezorgen, interesse tonen en zorgen voor een veilige, rustige leeromgeving.  

In dit blog kijken we vooral naar praktische strategieën die je vandaag nog kunt toepassen om te bouwen aan die relaties. Niet met simpele trucjes, maar wel met oprechte aandacht en bewuste keuzes.  

Begroet je leerlingen: klein gebaar, groot effect

Uit onderzoek (1) blijkt dat het vriendelijk begroeten van leerlingen bij de deur het gedrag in de klas positief beïnvloedt. Het is een moment van erkenning: “Ik zie jou, jij hoort erbij.” Of je nu in het basisonderwijs werkt of voor een klas pubers staat, een warme begroeting zet meteen de toon. Geef een complimentje, maak oogcontact en stel alvast een verwachting voor de les. Doe je dat als hele school? Dan wordt de impact nog groter. 

Toon oprecht interesse

Wie zijn leerlingen kent, heeft een voorsprong in klasmanagement (2). Dat begint al bij de start van het schooljaar door de namen van de leerlingen zo snel mogelijk te kennen. Wanneer je geen of weinig interesse laat zien, is het ook vrij logisch dat leerlingen meer afstand zullen nemen. Meestal maakt dat het klasmanagement er niet eenvoudiger op. Weet jij wat je leerlingen bezighoudt buiten school? Weet je wanneer ze jarig zijn of dat ze fan zijn van Club Brugge, Dua Lipa of Fortnite? Een klein gebaar, zoals “Gefeliciteerd met je verjaardag!” kan het verschil maken in hoe een leerling zich gezien voelt. 

Enkele makkelijke zinnen die je vandaag nog kunt gebruiken: 

  • “Zo, zijn we weer klaar voor een geweldige les?” (standaard antwoord: neeeee) 
  • “Hoe ging je toets gisteren?” 
  • “Nog plannen dit weekend?” 
  • “Hé, je nieuwe kapsel staat je goed.” 

Maak van die korte momentjes een gewoonte, ook met leerlingen die je (nog) niet in de klas hebt. Zo word je zichtbaar, benaderbaar én betrouwbaar. 

Herstel wat botst

Natuurlijk moet je soms corrigeren of sanctioneren. Maar laat dat niet het laatste contact zijn. Plan een “check-in” met de leerling, liefst niet tijdens het lesmoment. Vraag hoe het nu met hem of haar gaat. Niet om de preek voort te zetten, maar om te laten zien dat je verder wil. 

Bijvoorbeeld: 
“Hoi Sarah, ik vond het vervelend zoals het gisteren ging. Is het een beetje gezakt? Zullen we verder gaan met een schone lei?” 
Op die manier herstel je niet alleen de relatie, maar versterk je ook je gezag op lange termijn. Leerlingen onthouden wie er oprecht was. 

Creëer een groepsgevoel

Leerlingen willen ergens bij horen. Jij kunt daarin sturen: 

  • Gebruik verbindende taal: “we” in plaats van “jullie”. 
  • Werk aan succeservaringen: niets verbindt meer dan samen iets bereiken. 
  • Wees duidelijk over je normen, zeker rond pesten of buitensluiten. 
  • Vraag regelmatig feedback over de sfeer in de klas: wat vinden zij prettig? Wat kan beter? 

Laat merken dat jouw klas een team is. Een veilige plek waar leren en fouten maken samengaan.

Wees zelf het voorbeeld

Leerlingen leren niet alleen van wat je zegt, maar van wie je bent. Laat zien wat het betekent om vriendelijk, betrokken en respectvol te zijn. Zeg “dank je wel”, luister actief, modelleer empathie. 

Een valkuil: sommige leraren willen zó graag een goede relatie, dat ze doorschieten in gezelligheid. Let op voor: 

  • Te veel persoonlijke anekdotes tijdens de les. 
  • Populair willen zijn in plaats van professioneel. 
  • Regels soepeler toepassen dan collega’s om ‘aardig gevonden’ te worden. 

Leerlingen hebben geen vriend nodig, maar een stabiele volwassene die richting geeft. 

Wat zegt onderzoek?

  • Sterke Leraar-leerlingrelatie = beter leren en gedrag. Leraren die actief investeren in de relatie zien minder opstandig gedrag, minder absentie, meer hulpvragen, hogere motivatie en betere prestaties. (3)
  • Betrokkenheid en conflict voorspellen prestaties. Meer betrokkenheid en minder conflict hangen samen met betere leerresultaten; minder betrokkenheid en meer conflict met slechtere. (4)
  • Breder dan cijfers. Een stabiele, zorgzame volwassene op school (zoals een leraar) hangt samen met betere emotionele en sociale uitkomsten voor kinderen en jongeren (5). Negatieve relaties kunnen lang doorwerken in gedrag én prestaties, zeker in het basisonderwijs/PO (6) ; in het secundair onderwijs/VO zien we vergelijkbare verbanden met motivatie, prestatie en ‘erbij horen’. 

Wat werkt volgens een meta-analyse (7) (2020): 

  • Direct proactief: specifiek gedrag complimenteren (bvb. ‘Wat fijn dat je je boek en schrift al netjes klaar hebt liggen’), respectvol communiceren (oogcontact, rustige stem, beleefdheid), 1-op-1-tijd, meer positieve dan negatieve interacties, emoties valideren, zorg uitspreken, leerlingen persoonlijk leren kennen, positief begroeten én afsluiten, en doelbewuste check-ins na frictie. 
  • Indirect proactief: heldere regels en routines, keuzemogelijkheden, ouders betrekken, voorbereiden op (les)wisselingen, veel opportunities to respond (8), positieve berichten naar huis, en hoge maar haalbare verwachtingen. 
  • Reactief (na gedrag): gerichte feedback, beloningen, time-out), gedragscontracten en het wegnemen van bekrachtigers bij ongewenst gedrag. 

Belangrijk: de grootste winst zit in preventie en een schoolbrede aanpak (zoals PBIS) die gewenst gedrag expliciet onderwijst en bekrachtigt. Relaties mogen dus niet afhangen van “de juiste persoonlijkheid” voor de klas, maar van een context die dit voor álle leraren faciliteert. 

Tot slot

Een sterke band met je leerlingen bouw je niet in één dag. Het is het resultaat van kleine, consequente keuzes: begroeten, luisteren, herstellen, verbinden. En het mooie is: je hoeft het niet allemaal alleen te doen. Een positieve schoolcultuur ontstaat wanneer alle leraren hierin hun rol pakken. Wees de leraar die leerlingen onthouden, niet omdat je hun vriend wilde zijn, maar omdat je hen écht zag. 

Meer lezen?

Deze blog maakt deel uit van de reeks “Klasmanagement kan je leren”. Wil je je er verder in verdiepen?

👉 Schrijf je dan in voor onze vormingsdag op 25 augustus 2025.

Zonder rust in de klas, wordt er amper geleerd. Maar klasmanagement is geen aangeboren talent – je kunt het leren. In deze workshop leer je hoe je onrust voorkomt, niet alleen bestrijdt. Je krijgt concrete strategieën en tools die je de volgende dag al kunt gebruiken in je les.

🕘 Wanneer? Maandag 25 augustus 2025
👥 Voor wie? Leerkrachten kleuter, lager- én secundair onderwijs

Schrijf hier in:
Bronnen
  1. Cook, C. R. et al. (2018) ‘Positive Greetings at the Door: Evaluation of a Low-Cost, High-Yield Proactive Classroom Management Strategy’, Journal of Positive Behavior Interventions, 20(3) pp149-159
     
  2. Kincade, L., Cook, C., & Goerdt, A. (2020). Meta-analysis and common practice elements of universal approaches to improving student-teacher relationships. Review of educational research, 90(5), 710-748.
     
  3. Skiba, R., Ormiston, H., Martinez, S., & Cummings, J. (2016). Teaching the social curriculum: Classroom management as behavioral instruction. Theory into practice, 55(2), 120-128.
     
  4. Benjamin A. Mason et al. (2017). Conflict, Closeness, And Academic Skills: A Longitudinal Examination Of The Teacher–Student Relationship. *School Psychology Review*, 46, 177 - 189. https://doi.org/10.17105/SPR-2017-0020.V46-2
     
  5. Masten, A. S., & Reed, M. G. (2002). Resilience in development. In S. R. Snyder, & S. J. Lopez (Eds.), The handbook of positive psychology ( pp. 74 – 88). Oxford University Press
     
  6. Pianta, R. C., Steinberg, M. S., & Rollins, K. B. (1995). The first two years of school: Teacher – child relationships and deflections in children’s classroom adjustment. Development and Psychopathology, 7, 295 – 312
     
  7. Kincade, L., Cook, C., & Goerdt, A. (2020). Meta-Analysis and Common Practice Elements of Universal Approaches to Improving Student-Teacher Relationships. Review of Educational Research, 90, 710 - 748. https://doi.org/10.3102/0034654320946836
     
  8. In het volgende blog meer hierover, voor nu: interacties die leerlingen hebben met de leerstof (bv. hoeveel vragen je stelt tijdens instructie)

Verwante blogs