Vormingen op jouw school

In dit tweejarig intensief professionaliseringtraject nemen we het hele schoolteam mee in het bestuderen, inoefenen en duurzaam implementeren van effectieve didactiek op de klasvloer en bij uitbreiding in de hele schoolwerking. Het ultieme doel hierbij is élke leerling optimale leerkansen bieden.    

Klik hier voor meer informatie.

Lessen geven waarin élke leerling de kans krijgt bij te leren, is en blijft de kerntaak van een leraar. Om tot een goede les te komen, is het belangrijk om te begrijpen hoe en wanneer leerlingen bijleren, wanneer het enkel ‘lijkt’ alsof er geleerd wordt en wat het leren belemmert. Het boek  ‘Wijze lessen: 12 bouwstenen voor effectieve didactiek’ vertaalt de meest recente wetenschappelijke inzichten op het vlak van leren en instructie naar de klaspraktijk. De didactische principes zijn gebaseerd op bevindingen uit twee wetenschapsvelden, de cognitieve psychologie en lerareneffectiviteitsstudies, en zijn toepasbaar voor leerlingen van verschillende leeftijden en met diverse achtergronden en voorkennis. In deze vorming bespreken we het boek volgens zijn initiële insteek, nl. een breed beeld scheppen van wat effectief lesgeven inhoudt, gevolgd door een viertal didactische aanpakken (bouwstenen) met robuuste bewijskracht vanuit onderzoek en praktijk, zoals het activeren van voorkennis (BS 1), gebruik van voorbeelden (BS 3), spreiden in de tijd (BS 8) en testen als leer- en oefenstrategie (BS 10). We delen ook tal van voorbeelden die je meteen de volgende les kan inzetten.

Doelgroepen: basis (primair) onderwijs en secundair (voortgezet) onderwijs

Goede evaluatie is veel meer dan enkel toetsen en beoordelen. Het is ook een krachtig middel om de kwaliteit van je instructie te versterken én het biedt kansen om beter te leren. Een cruciaal element van ’evaluatie als didactische aanpak’ of anders gezegd ‘formatieve evaluatie’ is het voorzien van feedback.  Hoe geef je rijke, ontwikkelingsgerichte feedback die leerlingen aan het denken zet en houd je het haalbaar voor jezelf? Hoe maak je je verwachtingen helder zodat leerlingen weten waar de lat ligt? Hoe kan feedback de zelfregulerende vaardigheden van leerlingen ontwikkelen zodat ze ook zelf op zoek gaan naar feedback? En hoe kan technologie hierin een faciliterende en versterkende rol spelen? In deze vorming bespreken de bouwstenen uit het boek  ‘Wijze lessen: 12 bouwstenen voor effectieve didactiek’ die o.a. een antwoord geven op al deze vragen (en meer). We delen daarbij tal van praktijkvoorbeelden die je kunnen inspireren voor je eigen klaspraktijk.

Doelgroepen: basis (primair) onderwijs en secundair (voortgezet) onderwijs

Iedere leerling wil de leerstof begrijpen en zo lang mogelijk onthouden. Maar hoe doe je dat? Bouwsteen 5 van het boek  ‘Wijze lessen: 12 bouwstenen voor effectieve didactiek’ beschrijft de ‘actieve verwerking van leerstof’. Wil dit zeggen dat je best vooral fysiek actief met de leerstof bezig bent, vb. via een groepswerk, het maken van een collage, etc. … of betekent ‘actieve verwerking’ vooral dat je brein actief moet zijn (cognitief actief)? Vanuit wetenschappelijk bewijs worden kennis en vaardigheden best geleerd als ze cognitief actief verwerkt worden. We hebben het dan bijvoorbeeld over nieuwe kennis linken aan onze voorkennis, verbanden leggen, structuur aanbrengen, het groter geheel zien, etc. Bouwsteen 12 gaat vervolgens dieper in op het duurzaam onthouden van nieuwe kennis en vaardigheden. Veel leerlingen steunen daarvoor op leerstrategieën als markeren, herlezen en overschrijven, hoewel deze technieken verre van optimaal zijn. Welke leerstrategieën bieden dan wél de beste kansen op langer onthouden?

In deze vorming bespreken we manieren om leerstof actief te verwerken en duurzaam op te slaan. We delen ook tal van concrete aanpakken om met leerlingen aan de slag te gaan.

Doelgroepen: secundair (voortgezet) onderwijs

Wijze Lessen - digitale tools inzetten voor evaluatie en feedback
Evaluatie en feedback zijn belangrijke aspecten van ons onderwijs. Er wordt daarbij steeds vaker gekeken naar digitale tools die leraren hierin te ondersteunen. Bij een overschakeling naar een meer digitale evaluatie is het in de eerste plaats belangrijk om je didactische kijk op evaluatie onder de loep te nemen: hoe zetten we in op effectieve formatieve evaluatie? Hoe krijg je een goed beeld van waar leerlingen staan in het leerproces? Hoe geven we feedback die werkt? En welke meerwaarde kunnen digitale tools bieden bij dit alles?  

We nemen een kijkje naar wat onderzoek ons vertelt over evaluatie en feedback op basis van het boek ‘Wijze Lessen’ en bespreken wanneer en hoe technologie een meerwaarde kan beteken. We koppelen deze inzichten en aanpakken aan mogelijke digitale ondersteuningstools.

Doelgroepen: secundair (voortgezet) onderwijs en hoger onderwijs

Evaluatie speelt een cruciale rol in de klas. Het geeft je onder andere een beeld van hoe goed leerlingen de leerstof onder de knie hebben. Op basis hiervan neem je belangrijke beslissingen: wie krijgt een woordje extra uitleg, hoe stuur ik mijn les de volgende keer bij, welk cijfer geef ik, enzovoort. In alle gevallen is het van belang dat het evaluatieproces op een kwaliteitsvolle manier gebeurt. Maar wat betekent dit juist? Welke acties doorloopt een kwaliteitsvol evaluatieproces? Hoe stel je bijvoorbeeld een kwaliteitsvolle toets op? Hoe verhouden formatief handelen en summatief evalueren zich ten opzichte van elkaar? Hoe kan je jouw lessen bijsturen om leerlingen tot beter leren te brengen?

Deze vragen en meer beantwoorden we in onze vormingen omtrent effectieve evaluatie. Dit doen we aan de hand van de professionaliseringstool PROEV die werd ontwikkeld in het kader van een onderzoeksproject door UGent en UAntwerpen. Hierin worden vijf acties onderscheiden:

• Hoe zorg ik ervoor dat mijn leerlingen exact weten wat ik van hen verwacht?
• Hoe ga ik doelgericht na wat mijn leerlingen kennen en kunnen?
• Hoe beoordeel en interpreteer ik de data die ik verzamel?
• Hoe geef ik feedback die het leren optimaliseert?
• Welke vervolgacties onderneem ik om het leren te optimaliseren?

Doelgroepen: lager (primair) onderwijs en secundair (voortgezet) onderwijs.

Sinds de komst van ChatGPT gaat het snel in de wereld van de artificiële intelligentie. Men spreekt wel eens van een systeemtechnologie: een technologie die langdurig een fundamentele invloed zal hebben op onze samenleving, en dus ook op het onderwijs. In deze open lezing willen we kijken naar de kansen en uitdagingen van artificiële intelligentie voor onze lessen. We vertrekken hiervoor vanuit de bouwstenen van Wijze Lessen:

• Kan AI ons ondersteunen bij het werken met voorbeelden?
• Kan AI afbeeldingen genereren die het leren ondersteunen?
• Kan AI ons helpen bij effectieve en heldere instructie? Of bij het geven van feedback?
• Zal een AI-tutor onze leerlingen binnenkort ondersteuning op maat bieden?

Net zoals met alle technologie kan AI ons heel wat mogelijkheden bieden om effectieve didactiek te ondersteunen, mits het op de juiste manier ingezet wordt. Maar uiteraard zijn er ook een heel aantal uitdagingen. Kan je bijvoorbeeld zomaar “kritisch kijken” naar de output van generatieve AI zonder veel vakkennis? Hoe kunnen we ervoor zorgen dat leerlingen leerstof actief blijven verwerken, en deze taak niet uitbesteden aan een chatbot? Wat met data en privacy?

Deze vorming is een introductie in de wondere wervelende wereld van artificiële intelligentie, waarin we samen op zoek gaan naar manieren om deze nieuwe technologie zinvol en doordacht in te zetten in onze lessen, met aandacht voor valkuilen en moeilijkheden.

Doelgroepen: lager (primair) onderwijs, secundair (voortgezet) onderwijs en hoger onderwijs

Hoe kies je als leraar, vakwerkgroep of schoolteam een lesmethode? Waarmee houd je rekening bij het ontwikkelen van een eigen leermiddel?
Hoe gebruik je een leermiddel op een doordachte manier in je klaspraktijk? 

We weten dat leermiddelen kunnen bijdragen aan effectief leren en overbrengen van kennisrijke curricula, maar er is weinig onderzoek voorhanden en er zijn nauwelijks gereedschappen om een uitspraak te doen over de kwaliteit van leermiddelen in Vlaanderen en Nederland. Vaak worden keuzes gemaakt op basis van losse meningen en ervaringen of soms zelfs, op hoe aantrekkelijk het leermiddel is vormgegeven. Vanuit het onderzoeksproject ‘Wijze lessen voor het ontwikkelen, kiezen en gebruiken van leermiddelen in het leerplichtonderwijs’ werd een instrument ontwikkeld dat je kan gebruiken om een geïnformeerde keuze te maken voor leermiddelen die jou als leerkracht kunnen ondersteunen om didactisch sterke lessen te geven. 

In deze vorming leer je hoe je het kwaliteitskader, bestaande uit 14 criteria met linken naar de bouwstenen van het boek Wijze Lessen, op de juiste manier kan gebruiken en ga je concreet aan de slag om het toe te passen op een leermiddel naar keuze. Je krijgt handvatten om de kwaliteit van leermiddelen goed in te schatten en hoe je ze op een effectieve manier in te zetten in je lessen.

Doelgroepen: lager (primair) onderwijs en secundair (voortgezet) onderwijs

Daar waar de vorming ‘leren studeren’ voornamelijk gaat over het aanleren van effectieve leerstrategieën, focust deze vorming op het ontwikkelen van meer algemene vaardigheden om het leerproces te sturen. Hoe kunnen leerlingen hun leerproces succesvol plannen, evalueren en bijsturen? Waarom is het zo belangrijk om sterke studeergewoontes te ontwikkelen en hoe doe je dat dan? Hoe kunnen we de motivatie van onze leerlingen verhogen? Deze vorming helpt jullie om leerlingen te ondersteunen in hun groeiproces tot zelfregulerende leerlingen.

Doelgroepen: basis (primair) onderwijs vanaf de 3de graad en secundair (voortgezet) onderwijs

Zonder rust in de klas, wordt er amper geleerd. Goed klasmanagement is moeilijk, en de ene leraar slaagt hier beter in dan de andere. In sommige lessen gaat bijvoorbeeld 10 min. lestijd verloren door leerlingen die hun materiaal niet bijhebben, taak niet maakten of gewoonweg niet stil (willen) zijn … Klasmanagement is echter geen aangeboren talent, je kunt het leren. Belangrijk daarbij is om zoveel mogelijk proactief te werken en om als school toe te werken aan een gedeelde visie en aanpak rond goed gedrag en leren. In deze vorming vertellen we over mogelijke oorzaken van onrust in de klas, maar vooral over hoe je ze kunt voorkomen en hoe de kracht van het lerarenteam ieders klasmanagement kan versterken. Je krijgt daarnaast ook veel praktische tools en voorbeelden mee, die je de volgende dag meteen in je les kunt toepassen.

Doelgroepen: basis (primair) onderwijs en secundair (voortgezet) onderwijs

Al vanaf de eerste voet op school is de startpositie voor elk kind wezenlijk anders. Terwijl het ene kind het geluk heeft om op te groeien in een nest met aandacht voor bijvoorbeeld cultuur, literatuur, reizen en hobby’s, heeft het andere kind veel minder de kansen om al die rijke kennis, vaardigheden en ervaringen op te bouwen. Het laatste moet dus voor een heel groot deel rekenen op de school om die gaten te vullen. Het belang van kennis en een kennisrijk curriculum kan hierbij onmogelijk worden overschat. Dit blijkt ook steeds meer uit internationaal onderzoek. Enerzijds bepaalt ‘wat je al weet’ het gemak en de duurzaamheid van toekomstig leren, en anderzijds heeft kennis een belangrijk sociaal-rechtvaardig aspect. Door alle leerlingen een goede kennisbasis aan te bieden en verder te gaan dan hun eigen leefwereld en ervaringen, is het mogelijk om de kansen op toekomstig leersucces aanzienlijk te verhogen.

• In deze vorming gaan we dieper in op volgende vragen
• Waarom is kennis zo ontzettend cruciaal voor kinderen/leerlingen?  
• Wat is een kennisrijk curriculum en hoe maak je je eigen curriculum kennisrijker?
• Hoe kun je rekening houden met de verschillen tussen leerlingen bij kennisrijk lesgeven?

Doelgroepen: basis (primair) onderwijs en secundair (voortgezet) onderwijs