Retrospectieve referentiebudgetten

Hoe zijn de noodzakelijke uitgaven voor maatschappelijke participatie veranderd in de voorbije vijftien jaar?

Met de referentiebudgetten brengen we sinds 2008 in kaart wat gezinnen minimaal nodig hebben om volwaardig te kunnen deelnemen aan de samenleving. In dit onderzoeksproject reconstrueren we de evolutie van de referentiebudgetten tussen 2008 en 2024 voor regio Vlaanderen. Zo willen we beter begrijpen hoe noodzakelijke uitgaven en maatschappelijke verwachtingen zijn veranderd en wat dat betekent voor het beleid.

Drie stappen naar inzicht

Het project bestaat uit drie werkpakketten:

• Retrospectieve aanpassingen: we starten met een grondige analyse van de herzieningen in 2013, 2018 en 2024. Voor elke wijziging onderzoeken we of die het gevolg is van een maatschappelijke of economische evolutie, of eerder van een methodologische bijsturing. Enkel in dat laatste geval voeren we een retrospectieve aanpassing door. Zo zorgen we ervoor dat de referentiebudgetten van 2008 tot 2024 op een consistente manier zijn opgebouwd. We documenteren elke stap zorgvuldig zodat de transparantie en reproduceerbaarheid gegarandeerd zijn.
• Analyse van de evolutie: met de aangepaste data brengen we de evolutie van de noodzakelijke uitgaven in kaart. We kijken naar algemene trends maar ook naar verschillen tussen typegezinnen en uitgavencategorieën. Wat is de impact van prijsstijgingen? Welke rol spelen maatschappelijke veranderingen zoals digitalisering of veranderende woonnormen? En hoe verhouden de referentiebudgetten zich tot de consumptieprijsindex?
• Beleidsanalyse: in een derde fase koppelen we de evolutie van de noodzakelijke uitgaven aan de evolutie van minimuminkomens. Zo kunnen we nagaan of het beleid erin slaagt om gezinnen met een laag inkomen voldoende koopkracht te geven om menswaardig te leven. We analyseren zowel inkomensmaatregelen als initiatieven die kosten verlagen, en brengen hun effect op de lange termijn in beeld.

Wat we willen bereiken

Met dit project willen we twee belangrijke doelstellingen realiseren:

• Methodologische versterking: we ontwikkelen een robuuste aanpak om referentiebudgetten over de tijd heen vergelijkbaar te maken. Dat verhoogt de betrouwbaarheid van analyses en maakt het mogelijk om trends op lange termijn te detecteren.
• Maatschappelijke inzichten: we brengen in kaart hoe de minimale noden van gezinnen zijn veranderd en wat dat zegt over de evolutie van onze samenleving. Die inzichten zijn cruciaal voor iedereen die werkt aan armoedebestrijding, sociale bescherming en het recht op een menswaardig bestaan.

Door terug te kijken, bouwen we aan een sterker fundament voor toekomstig beleid. Want alleen als we begrijpen hoe de noden van gezinnen evolueren, kunnen we zorgen voor een samenleving waarin iedereen kan meedoen.