Vlaanderen Kennisrijk Kansrijk

Het Vlaamse onderwijs staat voor een structurele uitdaging. Leerprestaties en eerlijke onderwijskansen staan onder druk. Internationaal onderzoek en praktijkervaring tonen aan dat kennisrijke curricula, effectieve didactiek, sterk klasmanagement en onderwijskundig leiderschap belangrijke voorwaarden zijn voor duurzame kwaliteitsverbetering en voor excellent én kansrijk onderwijs.  

Tegelijk leert de ervaring dat onderwijsveranderingen vaak moeizaam of niet landen in de praktijk. Implementatie in scholen is complex. Daardoor blijven verbeteringen soms oppervlakkig of tijdelijk.  

Daarom wil Vlaanderen Kennisrijk Kansrijk inzichten uit wetenschappelijk onderzoek toegankelijk maken voor scholen, leren van internationale en Vlaamse toppraktijken, en scholen ondersteunen bij het duurzaam implementeren van deze inzichten in de klaspraktijk.  

De middelen van dit project bieden de ruimte om dit grondig en systematisch aan te pakken. Vlaanderen Kennisrijk Kansrijk loopt van januari 2026 tot december 2029.  

Vlaanderen Kennisrijk Kansrijk heeft vier centrale doelstellingen:

1.  Draagvlak vergroten voor kennisrijk en evidence-informed onderwijs  

We willen het brede onderwijsveld ondersteunen in het begrijpen van waaróm kennisrijk onderwijs belangrijk is – en waarom het ook een hefboom kan zijn voor eerlijke onderwijskansen.

2.  Kennis en praktijk verdiepen

We willen leraren, schoolleiders en scholen ondersteunen in hun kennis en praktijk over effectieve didactiek, kennisrijk curriculum, klasmanagement en onderwijskundig leiderschap. Daarnaast onderzoeken we samen met scholen hoe die inzichten duurzaam kunnen landen in de klaspraktijk.

3.  Scholen instrumenten bieden om hun praktijk in kaart te brengen en te versterken

We willen scholen concrete instrumenten bieden om zicht te krijgen op wat er in hun klassen gebeurt op het vlak van didactiek, curriculumgebruik en klasmanagement, zodat zij hun onderwijspraktijk gericht kunnen versterken.

4.  Vlaanderen in de cockpit houden van de evolutie richting kennisrijk onderwijs

De output van doelstelling 4 is vooral gericht op beleidsmakers, al is het uiteindelijke doel ook hier de praktijk op de klasvloer te versterken. Vlaanderen zit met de keuze voor nieuwe minimumdoelen mee in de cockpit van de internationale evolutie richting kennisrijk onderwijs. Via (inter)nationale netwerken garanderen we dat de acties uit Vlaanderen Kennisrijk Kansrijk stevig geworteld blijven in de wetenschap én dat we maximaal kunnen leren uit ervaringen van landen die ons voorgegaan zijn en/of parallel met Vlaanderen kennisrijk en evidence-informed onderwijs uitrollen. 

We duiden hieronder wat deze vier doelstellingen concreet kunnen betekenen voor scholen, en op welke termijn je concrete tools mag verwachten.

Doelstelling 1: Draagvlak vergroten voor kennisrijk en evidence-informed onderwijs.

• Tien extra themapodcasts van Buiten de Krijtlijnen over het belang van kennisrijke curricula en evidence-informed werken, startend vanaf mei 2026.
• Twee online kennisdelingsmodules, met tekst, filmpjes, en concrete voorbeelden over kennisrijke curricula (schooljaar 2026-2027) en evidence-informed werken (schooljaar 2027-2028).
• Blogs, infographics en berichten via diverse kanalen over het belang en de concrete impact van de toepassing van kennisrijke curricula en evidence-informed werken.
• De hertaling en contextualisering van twee internationale boeken die de implementatie van kennisrijk onderwijs in het buitenland hebben ondersteund (vanaf eind 2027). 

Doelstelling 2: Het verdiepen van kennis en praktijk en testen van implementatieproces

• We bieden het Vlaamse onderwijsveld het vervolg op het succesvolle Wijze Lessen-boek. We publiceren vier nieuwe praktijkgerichte boeken: met telkens een gratis online versie (zoals het huidige Wijze Lessenboek) én – voor wie liever een papieren versie heeft – in boekvorm.

  • Wijze lessen 2.0 voor effectieve didactiek (update) – verwacht in oktober 2027
  • Klasmanagement – verwacht in voorjaar 2028
  • Kennisrijk curriculum – verwacht midden 2029
  • Onderwijskundig leiderschap – verwacht eind 2029 

  Elk van deze boeken bundelt hands-on inzichten, tools en technieken voor leraren en andere onderwijsprofessionals - steeds gebaseerd op robuuste wetenschappelijke inzichten én ruime praktijkervaring. 

• We ontwikkelen, testen en piloteren een digitaal leerplatform dat duurzame implementatie van effectieve didactiek, klasmanagement en onderwijskundig leiderschap op grote schaal ondersteunt. Het platform wordt in samenwerking met enkele Vlaamse pilootscholen* uitgetest, zodat het garant staat voor kwalitatief, relevante en gebruiksvriendelijke professionalisering.
  • Fase 1: aanpassen en testen met 10 pilootscholen – schooljaar 2026-2027.
  • Fase 2: aangepaste versie opnieuw testen met 10 pilootscholen. Hun feedback verscherpt de kwaliteit, de relevantie en de bruikbaarheid van het aangeboden materiaal, de oefen- en feedbackmogelijkheden – schooljaar 2027-2028.
  • Fase 3: onderzoeken en piloteren van de opschaalbaarheid en toetsen van de bruikbaarheid voor de doorsnede van het Vlaamse onderwijslandschap door de toegang te verbreden naar 50 bijkomende scholen – schooljaar 2028-2029.
• We organiseren in schooljaar 2027-2028 en schooljaar 2028-2029 een gratis tweejarige opleiding Onderwijskundig Leiderschap voor 300 schoolleiders en beleidsondersteuners uit 150 scholen.
   
• We organiseren twee gratis Onderwijscongressen met key-notes, lezingen en workshops rond kennisrijk curriculum en evidence-informed werken. Deze congressen combineren wetenschappelijke inzichten met praktijkvoorbeelden uit binnen- en buitenland.  De congressen worden gepland in het najaar van 2027 en het najaar van 2029.

Doelstelling 3: Instrumenten voor scholen om zichtbaar te maken wat in hun klassen gebeurt en wat het effect is van hun keuzes

• We ontwikkelen observatie-instrumenten met aanvullende instrumentaria voor scholen om de kwaliteit van hun lessen (op vlak van didactiek, curriculumgebruik en klasmanagement) in kaart te brengen
• We piloteren telkens met 10 pilootscholen de opleiding en het gebruik van deze instrumenten. We evalueren ook de effectiviteit en gebruiksvriendelijkheid ervan.

De verschillende observatie-instrumenten zullen na de ontwikkel- en testfase gratis beschikbaar zijn voor alle scholen. We bieden daarnaast vanaf 2027-2028 jaarlijks 50 scholen gratis een bijkomende opleiding voor het gebruik van de instrumenten.

Doelstelling 4: Zorgen dat alle acties van dit project stevig geworteld blijven in de wetenschap én in de (internationale) toppraktijk

De output van doelstelling 4 is vooral gericht op beleidsmakers binnen en over onderwijs, al is het uiteindelijke doel ook hier de praktijk op de klasvloer te versterken.

• We bouwen (internationale) netwerken uit, die het Vlaams onderwijs mee versterken en wereldwijd op de kaart zetten en de brug bouwen tussen onderwijsonderzoek en de praktijk rond implementatie. Op die manier brengen we internationale goede voorbeelden dichterbij onze Vlaamse scholen – maar ook Vlaamse goede voorbeelden in internationale netwerken. 
• We voeren praktijkgericht implementatieonderzoek uit. We brengen in kaart onder welke contextspecifieke voorwaarden in Vlaanderen onderwijsvernieuwingen (zoals kennisrijke curricula) succesvol geïmplementeerd kunnen worden. Dit resulteert in wetenschappelijk onderbouwde, contextrijke rapporten voor de onderwijspraktijk en beleidsmakers.

*Wat is de rol van de pilootscholen?

We willen instrumenten opleveren die relevant, bruikbaar en breed inzetbaar zijn, ook na de subsidieperiode. Ze moeten zowel inzetbaar zijn in scholen mét als in scholen zonder voorkennis of ervaring met implementatie van effectieve didactiek, klasmanagement of curriculum.  

Daarom piloteren we met een aantal scholen de ontwikkeling en het uittesten van materialen in co-creatie.

Concreet zullen de pilootscholen:

• mee materialen en instrumenten uittesten in hun eigen praktijk;
• systematisch feedback geven over bruikbaarheid, haalbaarheid en impact;
• bijdragen aan het verfijnen van materialen zodat ze ook voor andere scholen inzetbaar zijn. 

Pilootscholen zijn in eerste instantie scholen die al ervaring hebben met implementatie van effectieve didactiek en klasmanagement in hun school. Vanaf 2027 wordt de groep scholen uitgebreid naar een doorsnede van het Vlaamse basisonderwijs.  

Hierover zal via de nieuwsbrief gecommuniceerd worden.