Modelscholen als kennishubs

Het project testte deze aanpak uit met acht Vlaamse basisscholen: vijf ambitieuze Vlaamse startscholen werden begeleid door het Expertisecentrum Onderwijs en Leren. Ze werden daarnaast ondersteund door drie gevorderde Vlaamse scholen met enkele jaren ervaring met het implementeren van een evidence-informed aanpak rond effectieve didactiek en gedragsmanagement, die hun ervaringen en inzichten deelden met de startscholen via werkbezoeken, stageweken en netwerkmomenten.

Nederlandse en Engelse modelscholen ondersteunden zowel startscholen als gevorderde scholen in hun traject, via werkbezoeken, stageweken, en deelname aan de stuurgroep.  Ook drie begeleiders van de startscholen gingen een week op stage in een modelschool in Engeland. 

De lessen die geleerd werden uit dit intensieve projectjaar, en aanbevelingen voor een modeltraject voor scholen die willen starten met een evidence-informed aanpak werden gebundeld in het eindrapport. 

Lees hier het volledige eindrapport.

“Alles wat we doen op school: het inzetten rust en structuur, op effectieve didactiek, op een kennisrijk curriculum, het hangt allemaal samen met de werking van het brein.  Dat maakt dat je door dié kennis binnen te brengen vrij snel mensen meekrijgt in dat verhaal. 
De professionele schoolcultuur is het afgelopen jaar enorm gegroeid. In de leraarskamer zijn er nu zowat dagelijks gesprekken over ‘ik wil dit in mijn instructie proberen’ of ‘dat werkte niet, wat zou ik anders kunnen doen?’. Dat zijn gesprekken die we vroeger veel minder hadden.” 
– Hobie Dujardin, VBS Langemark   

De startscholen (VBS Langemark, Ursulinen Mechelen, ’t Kofschip uit Duffel, De Bezige Bijtjes uit Voortkapel en De Bladwijzer uit Genk) werden zeer intensief geprofessionaliseerd via drie studiedagen rond effectieve didactiek, gebaseerd op het boek ‘Wijze Lessen: 12 bouwstenen voor effectieve didactiek’. Ze implementeerden een nieuwe professionaliseringscultuur via het uitbouwen van leerteams en een kernteam voor de implementatie van deze bouwstenen. Professionaliseringsmedewerkers van het Expertisecentrum Onderwijs en Leren gaven feedback via lesobservatie- en opvolgingsmomenten. Een boekenpakket met vakliteratuur ondersteunde het invoeren van een professionaliseringscultuur waarbij actief de link gezocht werd tussen onderzoek en praktijk.

De schoolteams gingen op werkbezoek in Vlaamse gevorderde scholen en Nederlandse modelscholen. Enkele leerkrachten gingen een week op stage in deze scholen, of in Engelse modelscholen. 

“De stages zijn echt een meerwaarde: we zien leerkrachten het voordoen, net zoals wij model staan voor onze kinderen. We hebben veel gelezen over de bouwstenen, podcasts geluisterd, studiedagen gevolgd, maar het dan ook effectief zien gebeuren op de klasvloer was zeer leerrijk. Ik heb heel wat eenvoudige, toepasbare dingen meegenomen.” 
– Kelly Oeyen, leerkracht De Bezige Bijtjes
 

De schoolleiders volgden een Engels schoolleidersprogramma rond onderwijskundig leiderschap, met focus op gedragsmanagement, effectieve didactiek en kennisrijk curriculum, en bezochten twee Engelse modelscholen. 

“Het schoolleidersprogramma gaf mij ruimte om antwoorden te geven op vragen die ik daarvoor nog niet vond. Want de leerkrachten hádden heel veel vragen. Dat betekent dat wij ook heel veel kennis moesten opdoen.” 
– Nico Nys, directeur De Bladwijzer 

“Het schoolleidersprogramma zorgde ervoor dat je als schoolleider dùrft beslissen: ‘Daar moeten we op inzetten, alles daarbuiten krijgt minder aandacht.’ Dat leidt soms tot onpopulaire beslissingen. Je kunt bijvoorbeeld niet aan elke ‘Dag van…’ meedoen. We hebben het afgelopen schooljaar gefocust op drie pijlers – gedragsmanagement, effectieve didactiek en een kennisrijk curriculum – en dat heeft vruchten afgeworpen.” 
– Hobie Dujardin, VBS Langemark 

De gevorderde scholen zetten in op intensieve verdere professionalisering rond effectieve didactiek, gedragsmanagement en leesonderwijs binnen hun schoolteam, via expert-leraren of ontwikkelgroepbegeleiders rond didactiek, gedrag, wiskunde, lezen, … en deelden hun ervaringen met de implementatie ervan met de startscholen.