Waar komen onze familienamen vandaan?

Navorming

Wie?

Prof. Magda Devos (Universiteit Gent)

Wanneer?

14 januari 2020

Wat?

Ooit was er een tijd dat mensen met één enkele naam door het leven gingen. Dat was een Germaanse naam, zoals Brecht, Boudewijn, Clotilde of Ermelinde, of, na de kerstening, een Bijbelse naam zoals Jan, Pieter, Anna of Elisabeth. Op de duur waren er echter binnen de middeleeuwse gemeenschappen te veel mensen met dezelfde voornaam, en drong een nadere onderscheiding zich op. Dat gebeurde door de naamdragers een bijnaam toe te kennen. Zulke bijnamen verwezen naar de vader of de moeder, bv. Jan, de zoon van Matthijs, werd Jan Matthijs genoemd en Brecht, de zoon van Bele (verkorte vorm van Isabele) heette in de volksmond Brecht Bele(n). Zo’n bijnaam kon ook verwijzen naar iemands beroep, bv. De Backer, Timmerman, naar een lichamelijk, karakter- of gedragskenmerk, bv. De Grote, Bruynooghe, Snauwaert, De Vos, naar de plaats van herkomst, bv. Van Parijs, Maldegem, Brusselaars of naar de woonplaats van de naamdrager, bv. Van de Velde, Mortelmans, Opdenakker. Al in de middeleeuwen werden die bijnamen overgeërfd door de volgende generaties. Vanaf het moment dat een bijnaam erfelijk wordt, spreken we van een familienaam. Al onze familienamen gaan dus terug op betekenisvolle bijnamen, die ons iets vertellen over de eerste naamdrager.

In de lezing wordt ingegaan op de grote verscheidenheid in ons familienamenlexicon en op de moeilijkheden die we ondervinden om de oorspronkelijke betekenis van familienamen bloot te leggen. Wat betekenen bv. namen als Maes, Colenbunders, Carlier, De Sutter en Beyens? Ook wordt erop gewezen dat de klankvorm en de opbouw van familienamen iets onthult over de herkomst van de eerste naamdrager. Wie bv. Claeys heet moet zijn eerste naamdrager in West-Vlaanderen zoeken, want alleen daar is de vorm Klaai inheems voor de heiligennaam Nicolaas. De families De Backer hebben hun bakermat in het Graafschap Vlaanderen, wie Beckers heet stamt van Brabantse of Limburgse voorouders. Namen als Keunen, Colen en Thijsen zijn van Limburgse origine.

Scroll naar beneden voor meer info

Kom kennismaken

De stap naar het hoger onderwijs is een stap vol verwachtingen. En jij wil natuurlijk de beste keuze maken. Kom daarom ontdekken, twijfelen, vergelijken en beleven tijdens een van onze vele infomomenten! #expectmore