Grenzeloos Biobased Onderwijs om de kansen van de Biobased Economy te verzilveren

18 oktober 2018

De groeiende aandacht voor duurzaamheid duwt ons in de richting van een Biobased Economy (BBE). In een Biobased Economy wordt de rol van fossiele brandstoffen overgenomen door biomassa. De Biobased Economy biedt heel wat kansen, maar staat ook voor grote uitdagingen. Een BBE kan maar slagen als de bedrijven een beroep kunnen doen op goed opgeleide professionals.

En daar wil Grenzeloos Biobased Onderwijs wat aan doen. In dit Interreg-project werken veertien Vlaamse en Nederlandse partners samen. De Thomas More-hogeschool in Geel is er daar een van. De hogeschool heeft troeven zowel op het vlak van het onderwijs, met de bacheloropleiding Agro- en biotechnologie als op het vlak van research, met onderzoeksprojecten rond insecten en algen.

Biomassa, de nieuwe grondstof

In een Biobased Economy hebben fossiele grondstoffen afgedaan, hun rol wordt overgenomen door biomassa. Biomassa is zuiver plantaardig of dierlijk materiaal, of bewerkt materiaal dat van plantaardige of dierlijke herkomst is. Het gaat om gewassen (graan, koolzaad, suikerbieten…), houtige biomassa (populier, snoei- en dunningshout), maar ook om algen en zeewier en reststromen van het veld (stro, hooi, mest…) of reststromen die vrijkomen bij een productieproces (aardappelschillen, koffiedik…). Biomassa is heel geschikt voor toepassingen waar koolstof onmisbaar is zoals vloeibare brandstoffen, materialen en chemicaliën. Een grote troef van biomassa is dat ze niet alleen voor energie kan zorgen, maar ook geschikt is voor de productie van plastics, chemicaliën, cosmetica en medicijnen.

5.000 jobs in 5 jaar

De Biobased Economy heeft de wind in de zeilen. Vlaanderen en Nederland tellen minstens 300 bedrijven die in de sector actief zijn en uit een bevraging bij 60 van die bedrijven blijkt dat er de volgende vijf jaar ongeveer 5.000 jobs zullen bijkomen. Het wordt niet alleen een uitdaging om die jobs in te vullen, maar er ook de juiste profielen voor te vinden. De Biobased Economy heeft niet alleen technische competenties nodig, maar ook mensen die getraind zijn in probleemoplossend denken om bestaande systemen kritisch te onderzoeken én een biobased alternatief aan te reiken. Daarna moet berekend worden of het hele proces economisch rendabel is. Dat vraagt een multidisciplinair team.

Grenzeloos Biobased Onderwijs

Met het project “Grenzeloos Biobased Onderwijs” willen veertien Vlaamse en Nederlandse partners de biobased professionals van morgen vormen. Deze hogescholen, universiteiten en onderzoeksinstellingen ontwikkelen biobased onderwijsprogramma’s voor het secundair, het hoger en het universitair onderwijs. Daarnaast werken ze aan betere trainings- en researchfaciliteiten voor zowel het onderwijs als het bedrijfsleven. De lesmodules kunnen over heel Vlaanderen en Nederland ingezet worden.  Het is immers een 'open-minded' project waarbij niet alleen de kennis en de ervaring, maar ook infrastructuur en leerkrachten of docenten gedeeld worden over de Vlaams-Nederlandse grens heen. Elke hogeschool, elke universiteit of onderzoeksinstelling heeft immers zijn eigen specialisatie.

De bacheloropleiding Agro- en Biotechnologie van Thomas More ontwikkelt bijvoorbeeld modules rond algen, insecten, bioprocessing en fermentatie.

Insecten en algen in Geel

In de module “Insecten” leren de studenten één van de meest belovende en duurzame sectoren van de toekomst kennen. Insecten zoals sprinkhanen, krekels, zwarte wapenvliegen en meelwormen kunnen leven op laagwaardige organische reststromen en die efficiënt omzetten naar hoogwaardige componenten zoals eiwitten, vetten en chitine. Die kunnen gebruikt worden in verschillende domeinen zoals de voedings- en de veevoederindustrie of de productie van biogebaseerde chemicaliën. Studenten leren niet alleen insecten kweken en de bruikbare stoffen eruit oogsten. Ook de maatschappelijke valorisatie van insecten komt aan bod met o.a. de acceptatie van insecten door de consument en de wetgeving over het gebruik van insecten en hun afgeleide producten. De studenten maken bovendien kennis met de businessmodellen die voor deze nieuwe activiteiten ontwikkeld worden.

De studenten werken in Geel ook met algen. Er is veel externe belangstelling voor de kweek van micro-algen. In een drie maanden durend project bouwen de studenten heel wat theoretische en praktische kennis over micro-algen op. Ze leren hoe ze vanuit een fotobioreactor algen moeten oogsten om daarna de nuttige grondstoffen eruit te extraheren. Het blijft trouwens niet bij insecten en algen. In bijvoorbeeld de module bioprocessing moeten de studenten een zelf bedacht, innovatief biobased product theoretisch helemaal uitwerken. Ze onderzoeken welk productieproces nodig is, welke impact dat heeft op het milieu en of het economisch haalbaar is. Ze werken daarvoor samen met studenten van de opleiding Handelsingenieur van de UHasselt, een van de partners in het project.

Biobased Economy voor iedereen

Wie dat wil, kan tijdens de Dag van de Wetenschap op zondag 25 november de biobased economy en de kweek van insecten en algen komen ontdekken op de Geelse campus van Thomas More. De Dag van de Wetenschap is er voor het grote publiek. Iedereen, jong en oud kan in de laboratoria van Geel terecht van 10 tot 17 uur. Speciaal voor de secundaire scholen is er op dinsdag 29 januari 2019 de Belevingsdag van Thomas More. Leerlingen uit het middelbaar onderwijs kunnen met de hele klas tijdens een workshop komen testen en proeven van de Biobased Economy. Voor hun leer-krachten loopt er parallel een infosessie waarin het project en de resultaten voorgesteld worden.

Meer info?